O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligiga ko‘ra, yuridik shaxsni ixtiyoriy ravishda tugatish murakkab va mas’uliyatli jarayon bo‘lib, u tadbirkordan nafaqat moliyaviy, balki huquqiy bilimlar ham talab qiladi. MCHJ faoliyatini to‘xtatish to‘g‘risidagi qaror odatda biznes samaradorligi pasayganda, ta’sischilar o‘rtasida kelishmovchiliklar yuzaga kelganda yoki korxona o‘z maqsadlariga erishgan hollarda qabul qilinadi.
Birinchi bosqich: Qaror qabul qilish va tugatuvchini tayinlash
Jarayonning boshlanishi sifatida jamiyat ishtirokchilarining umumiy yig‘ilishi o‘tkaziladi. Ushbu yig‘ilishda korxonani ixtiyoriy tugatish, shuningdek, tugatuvchi yoki tugatish komissiyasini tayinlash masalalari tasdiqlanib, maxsus bayonnoma rasmiylashtiriladi. Tugatuvchi tayinlangan paytdan boshlab korxonani boshqarish bo‘yicha barcha vakolatlar unga o‘tadi va u jamiyat nomidan sudlarda hamda davlat organlarida ishtirok etish huquqiga ega bo‘ladi.
Davlat organlarini xabardor qilish va e’lon berish
Birinchi navbatda, tugatuvchi korxona ro‘yxatdan o‘tgan joydagi Davlat xizmatlari markazini hamda soliq organlarini jarayon boshlangani haqida xabar berishi shart. Shundan so‘ng, qonunchilik talabiga ko‘ra, kreditorlarni aniqlash maqsadida ommaviy axborot vositalarida (gazetalarda) korxonaning tugatilishi haqida rasmiy e’lon beriladi. Kreditorlar o‘z talablarini e’lon chiqqan kundan boshlab kamida ikki oy muddat ichida taqdim etishlari mumkin. Bu davrda korxona o‘z qarzdorlarini aniqlash va debitorlik qarzlarini undirish choralarini ko‘radi.
Soliq tekshiruvi: Eng mas’uliyatli jarayon
Navbatdagi eng muhim bosqich — bu soliq organlari tomonidan o‘tkaziladigan tekshiruvdir. Soliq xizmati xodimlari korxonaning oxirgi uch yillik faoliyatini taftish qilib, barcha soliqlar, yig‘imlar va majburiy to‘lovlar to‘liq hamda o‘z vaqtida to‘langanligini tekshiradi. Agar tekshiruv davomida kamchiliklar aniqlansa, tadbirkor barcha penya va jarimalarni to‘lashi shart bo‘ladi, aks holda tugatish jarayoni to‘xtab qolishi mumkin. Soliq tekshiruvi muvaffaqiyatli yakunlangach, tugatuvchi oraliq tugatish balansini tuzadi va u ishtirokchilar tomonidan tasdiqlanadi.
Hisob-kitoblar va yakuniy balans
Kreditorlar bilan to‘liq hisob-kitob qilingandan so‘ng, yakuniy tugatish balansi tayyorlanadi. Agar korxonaning barcha majburiyatlari bajarilgach, ma’lum miqdorda mol-mulk yoki pul mablag‘lari qolsa, ular jamiyat ishtirokchilari o‘rtasida ustav fondidagi ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi. Shundan so‘ng, korxonaning bankdagi barcha hisob raqamlari yopiladi, barcha muhr va shtamplar yo‘q qilinadi.
Arxivga topshirish va reyestrdan o‘chirish
Jarayonning oxirgi bosqichida korxonaning barcha huquqiy va moliyaviy hujjatlari, jumladan ish haqi vedomostlari va xodimlar bo‘yicha buyruqlar tartibga solinib, davlat arxiviga topshiriladi. Barcha bosqichlar yakunlanib, arxivdan va bankdan tegishli ma’lumotnomalar olingach, tugatuvchi Davlat xizmatlari markaziga yakuniy hujjatlarni topshiradi. Shundan so‘ng, korxona Yuridik shaxslarning davlat reyestridan o‘chiriladi va uning faoliyati rasman yakunlangan deb hisoblanadi.
